Verdriet en liefde zijn vaak extreem luid en ongelooflijk dichtbij

11 september 2001 is een dag die voor altijd een zwarte bladzijde zal zijn in de Amerikaanse geschiedenisboeken. Over die dag is al veel gezegd, veel geschreven en veel nagedacht. 9/11 is ook het vertrekpunt geweest van verschillende films en boeken, die vrijwel altijd gaan over de dag zelf, of de eerste dagen erna. Het boek Extreem luid & ongelooflijk dichtbij (Extremely Loud and Incredibely Close) van Jonathan Safran Foer vertrekt ook van die bewuste 11de september, maar begint het verhaal pas maanden later. De 9-jarige Oscar Schell zit nog steeds met vragen over het leven en het heengaan van zijn vader, die omkwam bij de terreuraanslagen op de WTC-torens.

DSC00928

Wanneer Oscar na zijn vaders dood in diens kast zit te snuffelen, stoot hij per ongeluk een vaas om. Tussen de scherven vindt Oscar een envelop met een sleutel in. Op de envelop staat enkel ‘Black’. Oscar hoopt dankzij deze sleutel de zinloze dood van zijn vader een plaats te kunnen geven. Met als enige aanknopingspunt de naam ‘Black’, gaat de jongen op zoek naar de herkomst van de sleutel. Zijn avontuur begint met een bezoekje aan alle mensen in New York die de familienaam Black dragen.

Intens & hartverscheurend

Jonathan Safran Foer weet in dit boek twee verhaallijnen prachtig door elkaar te weven en ze op het einde te laten samenvloeien. Aan de ene kant is er Oscar, een hoogbegaafd kind, die op zijn eigen manier vertelt hoe hij uitvinder, ontdekkingsreiziger, verwoed verzamelaar en nog zoveel meer is. Zijn verhaal is tegelijk grappig en hartverscheurend. Hij vat de wereld op zijn eigen kinderlijke manier op, wat het boek nog intenser maakt.

De tweede verhaallijn van het boek gaat over Oscar’s grootouders. Hun verhaal neemt je mee naar Dresden in Duitsland tijdens WOII. Oscar’s grootvader, Thomas Schell was verliefd op de zus van zijn latere vrouw, maar bij een bombardement op de stad verdwijnt zijn geliefde. Zijn verdriet is zo groot dat hij zelfs vergeet hoe hij moet praten. Het begint met enkele woorden die verdwijnen, maar al snel moet Thomas overal een notitieboekje mee zeulen om zich te kunnen uitdrukken. Voor de gemakkelijkheid heeft hij twee woorden op zijn handpalmen laten tatoeëren: op zijn linkse hand staat ‘Ja’, op zijn rechtse hand ‘Nee’.

Wanneer Oscar’s grootouders elkaar jaren later in New York tegenkomen besluiten ze te trouwen. Van een liefdeshuwelijk is echter geen sprake. Het koppel heeft zelfs regels nodig om het leven draaglijk te maken. Wanneer Oscar’s grootmoeder zwanger blijkt, neemt zijn grootvader de benen. Hij zal zijn zoon nooit leren kennen, maar schrijft hem wel verschillende brieven, die hij echter nooit opstuurt.
Wij krijgen de brieven wel te lezen en zo komen we alles over de grootouders te weten.

DSC00929

Ook het verhaal van de grootouders vond ik hartverscheurend. Ze hebben samen zoveel meegemaakt en kunnen toch niet over hun gevoelens praten. Ze leven naast elkaar en wanneer blijkt dat ze elkaar ook compleet verkeerd verstaan, wordt hun verhaal pas echt tragisch.

Eén geheel

Foer zet zelfs de lay-out van zijn boek in om het verhaal kracht bij te zetten. Op sommige bladzijden staat slecht één zin, om de stilte en de beklemming te benadrukken. Op een andere pagina doet hij juist het tegenovergestelde door de zinnen zo dicht tegen elkaar te zetten dat ze praktisch onleesbaar zijn. Er zijn woorden omcirkeld en anderen verbeterd. Het lijkt misschien vreemd, maar de lay-out maakt het boek helemaal af. De foto’s op het einde van het boek grepen me trouwens ook naar de keel. Ze tonen hoe graag Oscar de klok had willen terugdraaien.

Hoewel het verhaal zich afspeelt tegen de achtergrond van 9/11, heeft het hier toch weinig mee te maken. Het verhaal had rond eender welke tragische gebeurtenis kunnen plaatsvinden, want de gebeurtenis is niet het belangrijkste gegeven van het boek. Het gaat over verlies, verdriet en hoe we dat verwerken. Want het is soms dichterbij dan we denken. “Extreem luid & ongelooflijk dichtbij” is een toch wel liefdevol verhaal prachtig verwoord. Om stil van te worden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s